Koncerty twórczości „Straussa Wschodu” powracają na Wawel. Jubileusz 10-lecia Or_kiestry i historyczne odkrycie zapomnianego kompozytora

Już 14 marca 2026 roku o godzinie 18:00, mury Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego na Wawelu wypełnią się dźwiękami, które przez osiem dekad pozostawały w całkowitym zapomnieniu. Wydarzenie to zainauguruje cykl koncertów na Wawelu poświęcony Janowi Karolowi Fydzie – wybitnemu, przedwojennemu kompozytorowi, którego twórczość od 3 lat przywraca do życia krakowska OR_KIESTRA, celebrująca w tym roku swoje 10-lecie.

Nuty ukryte przez 80 lat na strychu

Historia Jana Karola Fydy (1890-1944) to gotowy materiał na scenariusz filmowy. Fyda był kapelmistrzem Armii Hallera i autorem Poloneza na Zaślubiny Polski z Morzem wykonanego podczas uroczystości państwowych w Pucku, przed I wojną światową był okrzyknięty przez austriacką prasę „Straussem Wschodu”. Jego karierę przerwała II wojna światowa i tragiczna śmierć w obozie Sachsenhausen. Po wojnie – zapomniany. Jego twórczość udaje się zachować dzięki czujności wdowy po kompozytorze, która ratuje je przed spaleniem przez Sowietów w trakcie wyzwalania Sądecczyzny, w zamian… za bimber.

Historia powrotu twórczości Fydy na polskie estrady zaczęła się… od badania ujęć wody. Dyrygentka i założycielka Or_kiestry, Justyna Zawiślan, prowadziła badania terenowe do swojej pracy magisterskiej z hydrogeologii. Pracując w okolicach Słowikowej, została zaproszona na chwilę wytchnienia przez wnuków kompozytora.

– Mój tata, który pomagał mi w badaniu wspomniał w trakcie rozmowy, że poza geologią prowadzę orkiestrę. Wtedy gospodarze wyznali, że ich dziadek również był muzykiem i mają po nim nuty i XIX-wieczne skrzypce – wspomina Justyna Zawiślan. – Gdy zobaczyłam te rękopisy i poznałam historię człowieka, który pisał muzykę na Zaślubiny Polski z Morzem, a potem zginął w obozie, wiedziałam, że te dźwięki nie mogą dłużej milczeć. To ujęcie wody doprowadziło mnie do ujęcia historii, która na zawsze zmieniła moją drogę artystyczną.

Dekada pasji i misji

Dla Or_kiestry rok 2026 to rok szczególny. Zespół, który zaczynał jako oddolna inicjatywa przyjaciół, wyrósł na liczący blisko 100 artystów aparat wykonawczy współpracujący z najważniejszymi instytucjami, takimi jak Muzeum Pałacu w Wilanowie, Filharmonia Krakowska, czy Archiwum PAN w Warszawie. Nadchodząca seria koncertów twórczości Jana Karola Fydy na Wawelu jest najważniejszym punktem obchodów 10-lecia działalności zespołu, tworzonego przez młodych profesjonalistów – studentów i absolwentów uczelni artystycznych.

Muzyka narodowa w sercu Królestwa

W programie marcowego koncertu znajdą się utwory o kluczowym znaczeniu historycznym, m.in. zrekonstruowany Marsz żałobny na śmierć Marszałka Józefa Piłsudskiego oraz radosne, salonowe walce. Wszystkie kompozycje zostały opracowane orkiestrowo przez Justynę Zawiślan bezpośrednio z rękopisów, które Fundacja Południe oficjalnie udostępniła Archiwum Polskiej Akademii Nauk.

Wydarzenie na Wawelu otwiera tegoroczny cykl koncertowy, któremu towarzyszyć będzie premiera publikacji historyczno-dokumentalnej poświęconej kompozytorze, jego historii i jego odkryciu.

Szczegóły wydarzenia:

  • Data: 14 marca 2026 r., godz. 18:00
  • Miejsce: Sala Senatorska, Zamek Królewski na Wawelu
  • Wykonawcy: Or_kiestra pod batutą Justyny Zawiślan
  • Wydarzenie na Facebooku: https://orkiestra.art/fyda/wawel
  • Bilety: dostępne wkrótce na stronie wawel.krakow.pl 

Or_kiestra
Marka Fundacji Południe · Muzyka

Or_kiestra — więcej niż instrumentaliści

Zespół instrumentalno-rytmiczno-chóralny wykonujący repertuar klasyczny i muzykę współczesną. Or_kiestra tworzy przestrzeń dla muzyków otwartych na nowe brzmienia i eksperymentalne interpretacje symfonicznego repertuaru, łącząc tradycję orkiestrową z odważnym, współczesnym programem koncertowym.

Dowiedz się więcej →